Ποιος βάζει φωτιά στις πόλεις της Ευρώπης;

Το τελευταίο Σάββατο του Οκτωβρίου, στο Prenzlauer Berg του Βερολίνου, εκτοξεύονταν μπουκάλια, βεγγαλικά και αυγά, ενώ στη Zeil, τον μεγάλο εμπορικό δρόμο της Φρανκφούρτης, λεηλατήθηκαν καταστήματα. Το κύμα διαμαρτυριών νέων που ξεκίνησε από τη Γαλλία βρίσκεται πλέον στη Γερμανία, και στο κατόπι του ακολουθούν οι ταραχές νεολαίας. Το ερώτημα ποιος ρίχνει λάδι στη φωτιά είναι θεμιτό. Η απάντηση όμως δεν είναι τόσο απλή όσο θα ήθελαν πολλοί.

Μια ανακεφαλαίωση είναι χρήσιμη, γιατί το κύμα προχώρησε γρήγορα. Όπως έδειξαν οι προηγούμενες αναλύσεις του Innohub, ήδη στους δρόμους του Παρισιού τον λογαριασμό τον πλήρωσαν οι επιχειρήσεις. Στη Γαλλία, το κίνημα των μαθητών λυκείου φούντωνε εδώ και εβδομάδες όταν, στις 17 Οκτωβρίου, οι διαδηλώσεις κατά του κόστους ζωής και της κατάστασης των σχολείων ξέφυγαν από κάθε έλεγχο σε όλη τη χώρα. Στη Λιμόζ, κουκουλοφόροι διαδηλωτές έβαλαν φωτιά στο δημαρχείο, ένα κτίριο 143 ετών, και σύμφωνα με τον πρωθυπουργό Sébastien Lecornu οι συλληφθέντες σε όλη τη χώρα έφταναν τους 1.200. Μία εβδομάδα αργότερα πετάχτηκαν μπουκάλια και πέτρες σε ιταλικές πόλεις, και η αστυνομία προσήγαγε προσωρινά σε οκτώ πόλεις 371 άτομα, εκ των οποίων 110 ανήλικους. Στη Χάγη, οι έμποροι κάλυψαν προκαταβολικά τις βιτρίνες τους με σανίδες, καθώς σε ομάδες μηνυμάτων κυκλοφορούσαν καλέσματα για διαδήλωση Gen Z και εν μέρει για φασαρίες και βανδαλισμούς, ενώ κάποιοι καταστηματάρχες δέχτηκαν απειλές.

Στη Γερμανία, μια πρωτοβουλία με το όνομα Gen Z regelt κάλεσε στις 31 Οκτωβρίου σε ειρηνικές διαδηλώσεις σε περίπου τριάντα πόλεις. Σύμφωνα με την αστυνομία, βγήκαν στους δρόμους περισσότεροι από 65.000 άνθρωποι, σύμφωνα με τους διοργανωτές περίπου εκατό χιλιάδες, και τα αιτήματα αφορούσαν τη χρηματοδότηση των σχολείων, το κόστος ζωής και το κλίμα, καθώς και την αντίθεση στην υποχρεωτική στράτευση. Η μέρα κύλησε σε γενικές γραμμές ήρεμα. Η βραδιά όχι. Στο Βερολίνο, μια βραδινή πορεία, ξεχωριστή από την ειρηνική διαδήλωση, ξεκίνησε από τη Rosenthaler Platz με κατεύθυνση το Prenzlauer Berg, και οι διοργανωτές της διαδήλωσης στην Πύλη του Βρανδεμβούργου δήλωσαν ότι δεν φέρουν ευθύνη για τη βραδινή πορεία. Κατά την εκτίμηση της αστυνομίας, στην πορεία συμμετείχαν περίπου 3.500 άτομα, ενώ αναμένονταν 500. Από την πορεία εκτοξεύτηκαν μπουκάλια και βεγγαλικά, πέτρες και αυγά προς τα γειτονικά καταστήματα, και 27 αστυνομικοί τραυματίστηκαν ελαφρά. Στη Φρανκφούρτη τραυματίστηκαν πάνω από εκατό αστυνομικοί, και οι 54 ύποπτοι που συνελήφθησαν ήταν από 13 έως 29 ετών. Σε όλη τη χώρα, σύμφωνα με το πρακτορείο dpa, οι συλλήψεις έφτασαν τουλάχιστον τις 250.

Στην περίπτωση του Βερολίνου υπάρχει μια λεπτομέρεια που αξίζει προσοχή. Σύμφωνα με την αρμόδια για τα Εσωτερικά υπηρεσία της πόλης, για τις διαδηλώσεις κινητοποιήθηκαν τόσο ακροαριστεροί κύκλοι όσο και κύκλοι του λεγόμενου εξτρεμισμού με αναφορά στο εξωτερικό (auslandsbezogener Extremismus), με στόχο πιθανότατα να οικειοποιηθούν τις διαμαρτυρίες και να τις ριζοσπαστικοποιήσουν. Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος προειδοποίησε για το ίδιο: θα μπορούσαν να συμμετάσχουν τμήματα του ακροαριστερού χώρου καθώς και μεμονωμένες ομάδες του εξτρεμισμού με αναφορά στο εξωτερικό. Ο γερμανικός όρος περιγράφει εξτρεμιστικές ομάδες που δρουν στη Γερμανία και έχουν τις ρίζες τους σε συγκρούσεις στο εξωτερικό, μεταξύ άλλων στη Μέση Ανατολή. Είναι μια σοβαρή προειδοποίηση, όχι όμως ισχυρισμός ότι κάποιο ξένο κράτος κατευθύνει τους δρόμους του Βερολίνου.

Τι γνωρίζουμε λοιπόν για την ξένη επιρροή; Περισσότερα απ’ όσα νομίζουν πολλοί. Στις 7 Οκτωβρίου το γαλλικό Υπουργείο Εξωτερικών κάλεσε σε εξηγήσεις τον πρέσβη του Ιράν, επειδή από επίσημους λογαριασμούς του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών είχε διαδοθεί ψευδές περιεχόμενο για το μαθητικό κίνημα· κατά το Παρίσι, το ψευδές αυτό περιεχόμενο ήταν εντελώς απαράδεκτο. Το ευρωπαϊκό δίκτυο οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών Alliance4Europe εξέτασε περισσότερες από 547.000 αναρτήσεις σε εννέα γλώσσες. Σύμφωνα με αυτό, το ρωσικό δίκτυο Pravda δημοσίευσε 1.018 άρθρα για τις ταραχές στη Γαλλία σε 28 ιστότοπους, ενώ ένα δίκτυο bots συνδεδεμένο με την επιχείρηση Doppelgänger έστειλε 639 συντονισμένα μηνύματα στα γαλλικά, τα γερμανικά, τα αγγλικά και τα πολωνικά. Τα μηνύματα αυτά προβλήθηκαν περίπου 7,4 εκατομμύρια φορές μέσα στις έξι εβδομάδες πριν από τις 17 Οκτωβρίου. Ένα από τα συνθήματα του δικτύου προδίδει τον στόχο: κάθε ευρώ που στέλνεται στο Κίεβο είναι κλεμμένο από την κοινή μας ευημερία.

Η Μόσχα δεν γέννησε την απογοήτευση των νέων, κάνει όμως ό,τι μπορεί ώστε αυτή η απογοήτευση να στραφεί κατά της Ουκρανίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Εξίσου σημαντικό είναι να πούμε τι δεν γνωρίζουμε. Ο πρόεδρος Emmanuel Macron έχει δηλώσει ότι δεν υπάρχουν αποδείξεις ξένης ανάμειξης στα ίδια τα γεγονότα, παρότι υπήρξε χειραγώγηση πληροφοριών μετά από αυτά. Το συμπέρασμα της Alliance4Europe είναι το ίδιο: οι διαμαρτυρίες γεννήθηκαν στη Γαλλία και δεν βρέθηκαν αποδείξεις για ξένο υποκινητή. Αξιωματούχος της ΕΕ που μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας δήλωσε στο Euronews ότι η ΕΕ δεν διαθέτει πληροφορίες ούτε βέβαιη επιβεβαίωση ότι πίσω από τα γεγονότα βρίσκεται ξένη χειραγώγηση πληροφοριών, και σύμφωνα με τους Financial Times οι ρυθμιστικές αρχές της ΕΕ εξετάζουν πιθανή διαδικτυακή επιρροή από τη Ρωσία, το Ιράν και την Αλγερία. Πρόκειται για υποψία, όχι για διαπιστωμένο γεγονός. Όσον αφορά τη Γερμανία, μέχρι στιγμής δεν έχουν δημοσιοποιηθεί επίσημα στοιχεία ότι η βία στο Βερολίνο ή στη Φρανκφούρτη οργανώθηκε από ξένο κράτος. Το ανοιχτό ερώτημα είναι ποιος διέδωσε τα καλέσματα συγκέντρωσης και από ποιους λογαριασμούς. Η διερεύνησή του είναι δουλειά των αρχών ασφαλείας, όχι εικασία ενός αρθρογράφου.

Από εδώ προκύπτουν δύο λάθη που η Ευρώπη πρέπει να αποφύγει. Το πρώτο είναι η αφέλεια. Το σενάριο του Κρεμλίνου είναι το ίδιο εδώ και χρόνια: δεν επινοεί τις ρωγμές, τις αναζητά και τις ανοίγει με σφήνες, και αυτή τη φορά τα μηνύματά του κυκλοφορούσαν στα γερμανικά και τα πολωνικά εβδομάδες πριν σπάσει το πρώτο τζάμι στη Φρανκφούρτη. Το δεύτερο λάθος είναι ο βολικός αποδιοπομπαίος τράγος. Αν κάθε πέτρα αποδίδεται στη Μόσχα, οι πολιτικοί τη γλιτώνουν εύκολα. Στον πυρήνα των διαμαρτυριών βρίσκονται οι τιμές, η στέγαση, οι μισθοί και οι φθίνουσες δημόσιες υπηρεσίες, και αυτές είναι πραγματικές ανησυχίες. Το ίδιο ισχύει και για τη συζήτηση σχετικά με την καταγωγή των ταραχοποιών. Ο υπουργός Εσωτερικών της Έσσης Roman Poseck περιέγραψε τη βίαιη ομάδα ως κατά κύριο λόγο μεταναστευτικής καταγωγής, όμως σύμφωνα με το dpa οι περισσότεροι από τους συλληφθέντες στη Φρανκφούρτη ήταν Γερμανοί πολίτες. Κανένα από τα δύο στοιχεία δεν δικαιολογεί τον στιγματισμό μιας ολόκληρης πληθυσμιακής ομάδας, γιατί το έγκλημα ανήκει πάντα σε αυτόν που το διαπράττει.

Τον λογαριασμό, σε κάθε περίπτωση, τον πληρώνει ο επιχειρηματίας. Στη Zeil της Φρανκφούρτης λεηλατήθηκαν πέντε καταστήματα, στο Βερολίνο εκτοξεύτηκαν πέτρες προς τα μαγαζιά της γειτονιάς, και στη Χάγη τα κόντρα πλακέ μπήκαν πριν καν συμβεί οτιδήποτε. Οι ολλανδικές επιχειρηματικές οργανώσεις VNO-NCW και MKB-Nederland χαρακτήρισαν το θέαμα βαθιά θλιβερό. Λίγοι ιδιοκτήτες μικρών καταστημάτων του δρόμου διαθέτουν τμήμα επικοινωνίας ή αποθεματικό. Οι περισσότεροι έχουν την απαλλαγή της ασφάλισης, τη χαμένη βραδινή πελατεία και το ερώτημα αν ο κόσμος θα τολμήσει να επιστρέψει στο κέντρο. Η ζωντάνια μιας πόλης χτίζεται ακριβώς πάνω σε αυτά τα μαγαζιά, και είναι εκπληκτικά εύθραυστη.

Τι πρέπει λοιπόν να γίνει; Πρώτον, η ειρηνική διαδήλωση και η βία πρέπει να διακρίνονται καθαρά: η πρώτη είναι δικαίωμα που πρέπει να προστατεύεται, η δεύτερη έγκλημα που επισύρει γρήγορη καταδίκη. Δεύτερον, η Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες της ΕΕ πρέπει να εφαρμοστεί με όλο της το βάρος, γιατί οι πλατφόρμες γράφουν όλο και συχνότερα την πραγματικότητα. Οι πλατφόρμες πρέπει να σταματήσουν τώρα τη συντονισμένη μη αυθεντική διάδοση, και η Επιτροπή δεν μπορεί να περιμένει να γίνει ο κίνδυνος συστημικός. Μια ικανότητα σαν εκείνη του γαλλικού Viginum για τον εντοπισμό ξένης ψηφιακής επιρροής πρέπει να υπάρχει σε κάθε κράτος μέλος και σε μια κοινή εικόνα της κατάστασης. Τρίτον, οι ανησυχίες των νέων για τη στέγαση, τα σχολεία και τις τιμές πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη, και η απάντηση βρίσκεται στην ανταγωνιστικότητα, σε μια ενιαία αγορά που λειτουργεί και στην άρση των εμποδίων στην οικοδόμηση κατοικιών. Με επιδόματα δεν λύνεται.

Για την Ουκρανία πρέπει να μιλήσουμε ευθέως, γιατί ακριβώς μέσω αυτής το Κρεμλίνο προσπαθεί να εκτρέψει την απογοήτευση των νέων. Ο ισχυρισμός ότι η στήριξη στην Ουκρανία αφαιρείται από τους νέους είναι μια αφήγηση που τα δίκτυα της Μόσχας διαδίδουν με ζήλο. Η πραγματικότητα είναι η αντίθετη. Η Ουκρανία υπερασπίζεται την ελευθερία και την ασφάλεια ολόκληρης της Ευρώπης, και εκείνων των νέων του Βερολίνου και του Παρισιού που σήμερα διεκδικούν ένα καλύτερο μέλλον. Γι’ αυτό η στήριξη στην Ουκρανία πρέπει να παραμείνει ισχυρή, στρατιωτικά, οικονομικά και πολιτικά. Είναι υπεράσπιση του μέλλοντος των νέων της Ευρώπης, γιατί χωρίς ασφάλεια δεν υπάρχει ανάπτυξη, επενδύσεις ούτε οι θέσεις εργασίας που οι νέοι πολύ σωστά απαιτούν. Οι δυσκολίες της ίδιας της Ρωσίας δεν απαλλάσσουν την Ευρώπη από αυτή την ευθύνη· αντίθετα, τη μεγαλώνουν.

Οι ίδιοι οι Ουκρανοί δείχνουν τι σημαίνει αντοχή. Σε έρευνα που δημοσίευσαν τον Ιούνιο το Αμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο στην Ουκρανία (AmCham Ukraine) και η Citi, το 92% των εταιρειών-μελών που απάντησαν λειτουργούσε πλήρως εν μέσω ενός πολέμου πλήρους κλίμακας που διαρκεί ήδη πάνω από τέσσερα χρόνια, και το 87% σχεδίαζε να διατηρήσει ή να αυξήσει τις επενδύσεις του. Κάθε Ευρωπαίος επιχειρηματίας καταλαβαίνει τι απαιτεί αυτό, όταν οι πύραυλοι χτυπούν τις υποδομές και οι εργαζόμενοι καλούνται να υπηρετήσουν στον στρατό. Ουκρανοί επιχειρηματίες, η αντοχή σας αξίζει τον σεβασμό ολόκληρης της Ευρώπης. Κρατάτε όρθια τη χώρα σας και μαζί ένα μέρος της ευρωπαϊκής ασφάλειας, και δεν πρέπει να το κάνετε μόνοι σας.

Η Gen Z regelt έχει ανακοινώσει ότι θα συμμετάσχει σε νέες διαδηλώσεις περίπου τρεις εβδομάδες μετά τις διαδηλώσεις του Οκτωβρίου. Τότε θα φανεί αν η Ευρώπη έμαθε να ξεχωρίζει τη γνήσια ανησυχία, τη βία στους δρόμους και την ξένη υποκίνηση. Αν δεν το μάθει, τον λογαριασμό θα τον πληρώσουν ξανά όσοι κάθε πρωί σηκώνουν το ρολό του δικού τους μαγαζιού.

Πηγές

• Υπουργείο Εξωτερικών της Γαλλίας: Iran – Convocation de l’ambassadeur de la République islamique d’Iran (7/10/2026) — Κλήση του πρέσβη του Ιράν σε εξηγήσεις λόγω παραπληροφόρησης για το μαθητικό κίνημα
• Alliance4Europe: EU Unrest Report – How France’s October 2026 protests were manipulated, then retold abroad (10/2026) — Στοιχεία για τα δίκτυα Pravda και Doppelgänger, συμπέρασμα για την εγχώρια προέλευση των διαμαρτυριών
• Euronews: No evidence foreign powers sparked Europe’s riots, but they exploited them (21/10/2026) — Δηλώσεις του Macron, της Επιτροπής και του Ιταλού υπουργού Άμυνας
• Il Sole 24 Ore / Financial Times: EU investigates pro-Russian disinformation linked to street protests (21/10/2026) — Έρευνα των ρυθμιστικών αρχών της ΕΕ, υποψίες για Ρωσία, Ιράν και Αλγερία
• Euronews (στα γερμανικά): Gen-Z-Proteste in Berlin – Radikale Gruppen übernehmen (31/10/2026) — Η πορεία στο Βερολίνο, ο αριθμός των συμμετεχόντων και η εκτίμηση της υπηρεσίας Εσωτερικών
• Stuttgarter Nachrichten: Bilanz einer Krawallnacht (1/11/2026) — 27 ελαφρά τραυματισμένοι αστυνομικοί στο Βερολίνο, νέες διαδηλώσεις σε τρεις εβδομάδες
• dpa-AFX / ARIVA: Krawalle nach Jugend-Demos (1/11/2026) — Αριθμοί συμμετεχόντων, οι συλληφθέντες στη Φρανκφούρτη και πάνω από 250 συλλήψεις σε όλη τη χώρα
• Euronews: Wages vs prices – the economic pressures behind Europe’s protests (19/10/2026) — Οι οικονομικές αιτίες πίσω από τις διαμαρτυρίες
• IamExpat: Shops in The Hague board up ahead of Gen Z protest on Saturday (30/10/2026) — Η προστασία των καταστημάτων στη Χάγη και τα καλέσματα σε ομάδες μηνυμάτων
• NL Times: Interior minister: alarming messages about Gen Z riots in Dutch cities this weekend (30/10/2026) — Σχόλιο των VNO-NCW και MKB-Nederland, καλέσματα σε ομάδες μηνυμάτων
• ZDFheute: Krawalle und Plünderungen überschatten “Gen Z regelt” (1/11/2026) — Τα γεγονότα σε Φρανκφούρτη, Κολωνία και Βερολίνο, σχόλια των αρχών
• Münchner Merkur / leinetal24: Verfassungsschutz warnt vor Linksextremisten (28/10/2026) — Η προειδοποίηση της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Προστασίας του Συντάγματος
• France 24: Yellow vests throw their weight behind mounting student protests (17/10/2026) — Τα γεγονότα της 17ης Οκτωβρίου στη Γαλλία, το δημαρχείο της Λιμόζ και οι συλλήψεις
• Euronews: Protests sweep across Europe (24/10/2026) — Προσαγωγές στην Ιταλία και ανήλικοι
• AmCham Ukraine: 92% operational, 87% investing – business confidence in Ukraine remains strong amid Russia’s war (23/6/2026) — Έρευνα της AmCham Ukraine και της Citi στις εταιρείες-μέλη: λειτουργική ικανότητα και επενδυτικές προθέσεις εν καιρώ πολέμου