Η φορολογία φρενάρει τον μικρομεσαίο, όχι η ανάπτυξη

Η ανάπτυξη της χώρας δεν αρκεί όταν η φορολογία και η γραφειοκρατία καταπίνουν το κέρδος πριν προλάβει να φτάσει στην τσέπη του μικροεπιχειρηματία.

Η Ελλάδα δείχνει καλά νούμερα: τουρίστες σε ρεκόρ, χρηματιστήριο σε άνοδο, επενδυτική βαθμίδα, κεφάλαια από την Ευρωπαϊκή Ένωση που ρέουν προς έργα και υποδομές. Κι όμως, ο μικροεπιχειρηματίας που ανοίγει το ταμείο στο τέλος του μήνα δεν βλέπει τίποτα από αυτή την εικόνα. Η απάντηση δεν κρύβεται σε καμία συνωμοσία ούτε σε κακή τύχη: κρύβεται στη φορολογία και στις εισφορές που απομειώνουν κάθε ευρώ ανάπτυξης πριν αυτό προλάβει να φτάσει στην τσέπη του ελεύθερου επαγγελματία.

Το ΑΕΠ είναι μέσος όρος, όχι ατομικός λογαριασμός. Όταν η τουριστική βιομηχανία σπάει ρεκόρ ή το χρηματιστήριο γράφει πολυετείς υψηλά, το όφελος συγκεντρώνεται σε μεγάλες επιχειρήσεις, ακίνητα και χαρτοφυλάκια μετοχών, όχι αναγκαστικά στον μικρό έμπορο της γειτονιάς, στον ελεύθερο επαγγελματία ή στον νέο ιδρυτή startup που παλεύει να κλείσει τον μήνα. Η ανάπτυξη σε επίπεδο χώρας και η ρευστότητα σε επίπεδο επιχείρησης είναι δύο διαφορετικά πράγματα, και όσο η δημόσια συζήτηση τα συγχέει, τόσο πιο δυσνόητη φαίνεται η απόσταση ανάμεσα στους δείκτες και στην καθημερινότητα.

Το μεγαλύτερο μέρος της απόστασης αυτής εξηγείται από το φορολογικό και ασφαλιστικό σύστημα που επιβαρύνει τον αυτοαπασχολούμενο πολύ πριν αυτός δει κέρδος. Οι προκαταβολές φόρου, οι ασφαλιστικές εισφορές υπολογισμένες σε τεκμαρτή βάση και όχι σε πραγματικό εισόδημα, και η γραφειοκρατία που απαιτεί ώρες λογιστικής αντί για ώρες παραγωγικής εργασίας, λειτουργούν σαν φόρος πριν τον φόρο. Ο μικρός επιχειρηματίας πληρώνει πολλές φορές προτού μάθει αν η χρονιά του βγαίνει κερδοφόρα. Αυτό δεν είναι επιχείρημα εναντίον της φορολογίας ως αρχή· είναι επιχείρημα για μια φορολογία σχεδιασμένη με βάση την πραγματική ρευστότητα της μικρής επιχείρησης, όχι με βάση τεκμήρια που αγνοούν αν τα λεφτά υπάρχουν στην τράπεζα.

Στην επιβάρυνση αυτή προστίθενται και εξωτερικά σοκ που ο μικρός επιχειρηματίας δεν ελέγχει. Η εξάρτηση από παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού ημιαγωγών ανεβάζει απρόβλεπτα το κόστος εξοπλισμού και ψηφιακών εργαλείων. Οι κοινωνικές αναταραχές σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες δείχνουν το ίδιο μοτίβο σε άλλη κλίμακα: όταν οι δρόμοι γίνονται πεδίο μάχης, ο λογαριασμός πέφτει πρώτα στις μικρές επιχειρήσεις της γειτονιάς, όχι στους πολυεθνικούς ομίλους που έχουν αποθέματα και εναλλακτικές αγορές. Η Ελλάδα δεν είναι απομονωμένη από αυτά τα ρεύματα, και κάθε εξωτερικό σοκ μετατρέπεται σε εγχώριο κόστος πολύ πιο γρήγορα για όποιον δεν έχει απόθεμα ασφαλείας.

Αναμονή για να κλείσει αυτή η απόσταση από μόνη της δεν είναι στρατηγική. Η τεχνητή νοημοσύνη και οι νέες τεχνολογίες παραγωγής προσφέρουν στον Έλληνα μικροεπιχειρηματία ένα πραγματικό εργαλείο μείωσης κόστους και αύξησης παραγωγικότητας, και η ευρωπαϊκή ευκαιρία της physical AI, της τεχνητής νοημοσύνης που ενσωματώνεται σε ρομπότ και μηχανήματα παραγωγής, δείχνει πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει η εικόνα όταν η μικρή επιχείρηση επενδύει έγκαιρα σε αυτοματισμό αντί να περιμένει τη γενική ανάπτυξη να φτάσει ως αυτήν. Το ίδιο ισχύει και για τον τρόπο που η επιχείρηση φτάνει στον πελάτη: όσοι χτίζουν δική τους σχέση με το κοινό μέσα από οργανικό περιεχόμενο που οδηγεί σε πωλήσεις εξαρτώνται λιγότερο από ακριβή διαφήμιση και περισσότερο από τη δική τους αξιοπιστία, κάτι που προστατεύει το περιθώριο κέρδους ακριβώς όταν το κόστος ανεβαίνει αλλού.

Η θέση μας είναι ξεκάθαρη: η ανάπτυξη της χώρας δεν αρκεί από μόνη της, και οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής οφείλουν να προχωρήσουν σε μια φορολογία πιο φιλική προς τον αυτοαπασχολούμενο, με λιγότερη γραφειοκρατία και τεκμήρια προσαρμοσμένα στην πραγματική ρευστότητα, στο πλαίσιο μιας ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς που αφαιρεί περιττά εμπόδια αντί να προσθέτει. Μέχρι να συμβεί αυτό, ο μικροεπιχειρηματίας και ο ιδρυτής startup δεν έχουν την πολυτέλεια να περιμένουν: πρέπει να αναθεωρήσουν τις τιμές τους ώστε να αντανακλούν το πραγματικό κόστος, να χτίσουν ταμειακό απόθεμα ασφαλείας για τα εξωτερικά σοκ που δεν ελέγχουν, και να επενδύσουν τώρα σε αυτοματισμό και σε δική τους σχέση με το κοινό. Η ανάπτυξη θα φτάσει στην τσέπη τους μόνο όταν την κατακτήσουν οι ίδιοι, όχι όταν την περιμένουν από τους μέσους όρους.

Το ΑΕΠ είναι μέσος όρος, όχι ατομικός λογαριασμός.

Η ανάπτυξη θα φτάσει στην τσέπη τους μόνο όταν την κατακτήσουν οι ίδιοι, όχι όταν την περιμένουν από τους μέσους όρους.