Τεχνολογία και τεχνητή νοημοσύνη

Οι δρόμοι του Παρισιού πεδίο μάχης – τον λογαριασμό πληρώνουν οι επιχειρήσεις

Ελένη Δρακάκη AI 20.10.2026 7 λεπτά ανάγνωσης

Καμένα σχολεία, λεηλατημένα μαγαζιά και απαγορεύσεις κυκλοφορίας δεν είναι διαμαρτυρία αλλά καταστροφή, και τον λογαριασμό τον πληρώνουν μαθητές, αστυνομικοί και επιχειρήσεις – από το μαγαζί της γωνίας μέχρι τις μεγάλες αλυσίδες λιανικής. Η Γαλλία χρειάζεται τολμηρή μεταρρύθμιση του δημοσίου με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης.

Τα καμένα σχολεία, τα λεηλατημένα μαγαζιά και οι απαγορεύσεις κυκλοφορίας δεν είναι διαμαρτυρία. Είναι καταστροφή, και τον λογαριασμό της τον πληρώνουν μαθητές, αστυνομικοί και επιχειρήσεις, από το μαγαζί της γωνίας μέχρι τις μεγάλες αλυσίδες λιανικής. Η Γαλλία πρέπει να μεταρρυθμίσει τον δημόσιο τομέα της, με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης και με τόλμη.

Οι ρομαντικοί δρόμοι του Παρισιού, που τόσοι από εμάς θυμόμαστε για τα καφέ, τα βιβλιοπωλεία και τις βραδινές βόλτες, φέτος το φθινόπωρο θύμιζαν πεδίο μάχης. Σχολεία πυρπολήθηκαν και λεηλατήθηκαν, βιτρίνες έσπασαν, αυτοκίνητα πήραν φωτιά και περίπου 760 αστυνομικοί τραυματίστηκαν. Σύμφωνα με το γαλλικό υπουργείο Δικαιοσύνης, μέχρι τις 9 Οκτωβρίου είχαν σημειωθεί 6.877 συλλήψεις, και το 86 τοις εκατό αφορούσε ανηλίκους. Αυτό δεν λέγεται διαδήλωση. Το κάψιμο ενός σχολείου δεν επισκευάζει ούτε μία τάξη, αλλά στερεί τη μάθηση από τους ίδιους νέους στο όνομα των οποίων γίνονται οι ταραχές στους δρόμους. Η βία και η καταστροφή πρέπει να καταδικάζονται καθαρά, χωρίς κανένα «αλλά».

Το κίνημα ξεκίνησε στα μέσα Σεπτεμβρίου από σχολεία των προαστίων του Παρισιού, και τα αρχικά του αιτήματα ήταν απολύτως καθημερινά: μικρότερα τμήματα, κτίρια σε καλή κατάσταση και καθηγητής παρών στην τάξη. Μπορούσαν να διατυπωθούν ειρηνικά, και πολλοί έτσι τα διατύπωσαν. Στις αρχές Οκτωβρίου όμως η κατάσταση ξέφυγε. Στις 8 Οκτωβρίου μαθητές σκαρφάλωσαν στη στήλη της πλατείας της Βαστίλης και ο αριστερός πολιτικός Ζαν-Λικ Μελανσόν δήλωσε ότι η Βαστίλη κατακτήθηκε ξανά. Ο επαναστατικός ρομαντισμός είναι επικίνδυνο καύσιμο όταν στον δρόμο βρίσκονται ανήλικοι. Υπό έρευνα βρίσκονται λίγο πάνω από είκοσι περιπτώσεις χρήσης βίας από την αστυνομία, σε μία από τις οποίες ένας 15χρονος έχασε το χέρι του. Πρέπει να διερευνηθούν εξονυχιστικά, γιατί το κράτος δικαίου κρίνεται και από το πώς ελέγχει τη δική του χρήση βίας. Αυτό όμως δεν αλλάζει το βασικό: η τάξη πρέπει να αποκατασταθεί.

Το κίνημα εξαπλώθηκε στο Βέλγιο και στην Ιταλία, και στις 17 Οκτωβρίου διαδηλωτές βγήκαν στους γαλλικούς δρόμους και κατά του κόστους ζωής και της τιμής των καυσίμων, θυμίζοντας την εποχή των «κίτρινων γιλέκων». Το Σαββατοκύριακο 18–19 Οκτωβρίου αρκετές πόλεις επέβαλαν απαγόρευση κυκλοφορίας. Εδώ ο λογαριασμός περνά σε επιχειρήσεις που δεν προκάλεσαν τίποτα. Όταν ένα τετράγωνο κλείνει για το βράδυ, το καφέ χάνει τον τζίρο της βραδιάς, το εστιατόριο πετά τις πρώτες ύλες, το μαγαζί της γωνίας μετρά άδειο ταμείο και το κομμωτήριο ακυρώνει τα ραντεβού του. Το ενοίκιο, οι μισθοί και οι δόσεις των δανείων δεν περιμένουν. Το ίδιο ισχύει και για τους μεγάλους παίκτες: οι αλυσίδες λιανικής και τα πολυκαταστήματα κλείνουν νωρίς, σανιδώνουν τις βιτρίνες τους, προσλαμβάνουν επιπλέον φύλαξη και απομακρύνουν το προσωπικό τους από τον κίνδυνο, ενώ τα εμπορικά κέντρα χάνουν εντελώς τον βραδινό τους τζίρο. Οι λεηλασίες και οι βανδαλισμοί σύντομα θα φανούν στα ασφάλιστρα ολόκληρου του λιανεμπορίου. Η εικόνα θυμίζει αναπόφευκτα τα μέτρα της πανδημίας, όταν οι επιχειρήσεις σήκωσαν δυσανάλογο μέρος του κόστους του λουκέτου – οι μικρότερες συχνά μέχρι την πτώχευση, οι μεγάλες αλυσίδες με αναστολές συμβάσεων και κλειστά καταστήματα – και πολλές δεν ορθοπόδησαν ποτέ ξανά. Τώρα το ίδιο επαναλαμβάνεται χωρίς ιό: η δουλειά σταματά επειδή οι δρόμοι δεν είναι ασφαλείς. Γι’ αυτό το δικό του ταμειακό απόθεμα είναι η πρώτη ασφάλεια του επιχειρηματία, ακόμη και στις πιο σταθερές χώρες της Ευρώπης.

Το πιο δύσκολο ερώτημα είναι απλό: τι έκαναν λάθος αυτές οι επιχειρήσεις; Σε βίντεο που κυκλοφορούν από τους δρόμους, νεαροί σπάνε τις βιτρίνες μικρών καταστημάτων ρούχων και καταστημάτων αλυσίδων και βγάζουν εμπορεύματα από τα ράφια. Ένα κατάστημα χτισμένο με χρόνια δουλειάς χάνει μέσα σε ένα βράδυ τη βιτρίνα του, το απόθεμά του και τουλάχιστον το ποσό της απαλλαγής του ασφαλιστηρίου, ενώ τη χαμένη εμπιστοσύνη στην ασφάλεια της γειτονιάς δεν την αποζημιώνει καμία ασφάλιση. Ένα λεηλατημένο κατάστημα αλυσίδας σημαίνει πωλητές που φοβούνται την επόμενη βάρδια, κλειστά υποκαταστήματα και κόστος που καταλήγει στις τιμές για κάθε καταναλωτή. Καμία από αυτές τις επιχειρήσεις δεν αποφασίζει για το μέγεθος των τμημάτων ούτε για την κατάσταση των σχολικών κτιρίων. Όλες σηκώνουν ένα από τα βαρύτερα φορολογικά και ασφαλιστικά βάρη της Ευρώπης, με το οποίο χρηματοδοτούνται ακριβώς τα σχολεία για τα οποία υποτίθεται ότι γίνονται οι πορείες. Η ζημιά είναι λοιπόν διπλή. Πρώτα η επιχείρηση χρηματοδοτεί το σύστημα με τους φόρους της και μετά πληρώνει την αποτυχία του με τις σπασμένες βιτρίνες της. Αν η εξέγερση έχει μήνυμα, αυτό πρέπει να απευθύνεται σε όσους αποφασίζουν, όχι στα καταστήματα.

Στο βάθος υπάρχει μια δομή που εξηγεί την απογοήτευση, χωρίς να δικαιολογεί τη βία. Σύμφωνα με τη γαλλική στατιστική υπηρεσία INSEE, οι δημόσιες δαπάνες πέρυσι έφτασαν περίπου το 57 τοις εκατό του ΑΕΠ, το δημοσιονομικό έλλειμμα περίπου το 5 τοις εκατό και το χρέος περίπου το 116 τοις εκατό. Στον δημόσιο τομέα εργάζονται περίπου 5,9 εκατομμύρια άνθρωποι, δηλαδή περίπου ένας στους πέντε εργαζομένους. Κι όμως η ανεργία ανέβηκε περίπου στο 8 τοις εκατό, στο υψηλότερο επίπεδο εδώ και χρόνια, ενώ στους νέους 15 έως 24 ετών φτάνει περίπου το 21 τοις εκατό. Στη Γαλλία λοιπόν δεν λείπουν ούτε δημόσια χρήματα ούτε δημόσιοι υπάλληλοι. Λείπει η αποτελεσματικότητα: το χρήμα κολλάει στις δομές της διοίκησης και δεν φτάνει ούτε στην τάξη του προαστίου ούτε στην πρώτη δουλειά ενός νέου. Η κυβέρνηση μειοψηφίας του πρωθυπουργού Σεμπαστιάν Λεκορνί υποσχέθηκε περίπου 3.000 αναπληρωτές εκπαιδευτικούς, μια σωστή κίνηση που όμως δεν αλλάζει τη δομή, και οι προεδρικές εκλογές του Απριλίου 2027 κάνουν τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις δύσκολες ακριβώς τη στιγμή που χρειάζονται περισσότερο.

Για να είμαστε ειλικρινείς, τη Γαλλία την περιμένει μια ακόμη πιο σκληρή αλλαγή. Όταν αρχίσει να αξιοποιεί αποτελεσματικότερα την τεχνητή νοημοσύνη και να περικόπτει τη γραφειοκρατική εργασία του δημοσίου, η ανεργία πιθανότατα θα αυξηθεί πριν αρχίσει να υποχωρεί. Η διεκπεραίωση εντύπων, οι αναφορές και η προετοιμασία τυποποιημένων αποφάσεων είναι ακριβώς η δουλειά που η τεχνητή νοημοσύνη κάνει γρηγορότερα και φθηνότερα. Δεν έχει νόημα να το παρακάμπτουμε με ωραία λόγια. Ταυτόχρονα, πρόκειται για μια ευκαιρία που η Γαλλία δεν κατάφερε να αξιοποιήσει επί δεκαετίες: όταν η χαρτούρα αυτοματοποιείται, απελευθερώνονται χρήματα και άνθρωποι για εκεί όπου η μηχανή δεν αντικαθιστά κανέναν. Η Γαλλία θα μπορούσε να προσλάβει περισσότερους εκπαιδευτικούς, να μικρύνει τα τμήματα και να επενδύσει στην επαγγελματική εκπαίδευση χωρίς να φουσκώσει κι άλλο το χρέος. Η μεταφορά πόρων από τη διοίκηση στην τάξη είναι ακριβώς η μεταρρύθμιση που ζητούν τα σχολεία, όμως δεν θα γεννηθεί στα οδοφράγματα αλλά με αποφάσεις.

Η ίδια τεχνολογία είναι εργαλείο και για τις επιχειρήσεις. Η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι παιχνίδι μόνο για τους μεγάλους: ένας ψηφιακός βοηθός τεχνητής νοημοσύνης αναλαμβάνει την εξυπηρέτηση πελατών, την προετοιμασία των λογιστικών και το μάρκετινγκ μιας ατομικής επιχείρησης με κόστος που πριν από λίγα χρόνια θα απαιτούσε έναν υπάλληλο. Για την υπόλοιπη Ευρώπη, οι ταραχές στη Γαλλία είναι προειδοποίηση. Μια σταθερή, προβλέψιμη Ευρωπαϊκή Ένωση που βάζει τάξη στα δημόσια οικονομικά της είναι το καλύτερο δίχτυ ασφαλείας των επιχειρήσεων, γιατί οι επενδύσεις και οι πελάτες πηγαίνουν εκεί όπου η επόμενη εβδομάδα μοιάζει με την τωρινή. Ιδίως οι μικρότερες επιχειρήσεις καλά θα κάνουν να κάνουν τώρα τρία πράγματα. Πρώτον, να μένουν αρκετά ευέλικτες ώστε να αλλάζουν πορεία όταν αλλάζει η αγορά ή η κατάσταση ασφαλείας. Δεύτερον, να βάλουν την τεχνητή νοημοσύνη στη δουλειά έτσι ώστε η εμπιστοσύνη και η ταχύτητα να κινούνται προς την ίδια κατεύθυνση. Τρίτον, να προετοιμαστούν για αναταραχές: ταμειακό απόθεμα, ηλεκτρονικές πωλήσεις και ένα μοντέλο λειτουργίας που αντέχει μερικά κλειστά βράδια χωρίς πτώχευση. Ο επιχειρηματίας δεν μπορεί να διαλέξει αν θα καούν τα αυτοκίνητα στον διπλανό δρόμο, μπορεί όμως να διαλέξει αν η επιχείρησή του θα το αντέξει.

Πρώτα η επιχείρηση χρηματοδοτεί το σύστημα με τους φόρους της και μετά πληρώνει την αποτυχία του με τις σπασμένες βιτρίνες της.

Η μεταφορά πόρων από τη διοίκηση στην τάξη είναι ακριβώς η μεταρρύθμιση που ζητούν τα σχολεία, όμως δεν θα γεννηθεί στα οδοφράγματα αλλά με αποφάσεις.