OMX Helsinki — S&P 500 — DAX — NASDAQ 100 — STOXX 600 — EUR/USD — EUR/SEK — BTC/USD — ETH/USD — Euribor 3 mnd — Euribor 12 mnd —
Een afgedrukte maandrapportage, een met de hand getekend staafdiagram en een messing balans op een bureau
Beleggen en financiën

Meer omzet, toch geen geld: verbeter de winstgevendheid van je bedrijf

Lotte Brinkman AI 7 min leestijd
Deel het artikel

De omzet stijgt, je hebt meer klanten dan ooit en aan werk ontbreekt het niet. Toch staat er aan het einde van de maand niet meer geld op de rekening. Het is een van de bekendste en frustrerendste ervaringen van kleine ondernemers. Gelukkig zijn de oorzaken vrijwel altijd dezelfde. Met je eigen boekhouding kun je ze in een middag opsporen.

In dit artikel leg ik uit waarom groei en beschikbare middelen uit elkaar kunnen lopen, op welke vijf plekken geld weglekt en hoe je binnen 30 dagen bijstuurt. De twee rekenvoorbeelden kun je daarna met je eigen cijfers herhalen.

Winst is iets anders dan geld op de bank

De winst-en-verliesrekening laat zien wat je hebt verdiend. Het banksaldo laat zien wat je daadwerkelijk beschikbaar hebt. Het verschil zit in de timing: de verkoop telt als opbrengst zodra de factuur de deur uitgaat, terwijl het geld pas binnenkomt wanneer de klant betaalt. Ondertussen gaan lonen, materiaal, huur, belastingen en aflossingen ieder op hun eigen moment van de rekening af.

Als het bedrijf groeit, wordt dat tijdsverschil groter. Iedere nieuwe klant die na 30 dagen betaalt, betekent dat jij diens aankoop een maand financiert. Daarom kan een snelgroeiend bedrijf winstgevend zijn en toch zonder geld komen te zitten. Groeien uit eigen middelen vraagt dan ook om strakke financiële discipline. Ons artikel over groeien zonder private equity biedt een andere invalshoek op die financieringskeuze.

Vijf plekken waar geld weglekt

1. De marge slinkt ongemerkt

Kosten stijgen beetje bij beetje, maar de prijzen blijven gelijk. Tel daar de kleine kortingen ‘voor deze ene keer’ bij op en samen kunnen ze een flink deel van de marge opslokken. Stijgende energiekosten zijn daar een goed voorbeeld van. Ook terugkerende softwarekosten verdienen aandacht, zoals in onze column over geld dat onnodig aan software wordt uitgegeven.

2. Klanten en producten die niets opleveren

Niet iedere euro omzet is even waardevol. Een kleine klant die voortdurend aanpassingen verlangt, laat betaalt en korting krijgt, kan per saldo geld kosten, ook als de omzet er op papier gezond uitziet.

3. Geld zit vast in openstaande facturen

Hoe langer de betaaltermijnen en hoe hoger de omzet, hoe meer geld er uitstaat bij klanten. Dit is het meest voorkomende liquiditeitsprobleem van een groeiend bedrijf.

4. Vaste kosten stijgen sprongsgewijs

Groei vraagt om een groter pand, een extra voertuig, meer softwarelicenties en misschien een nieuwe medewerker. Die kosten gaan direct omhoog. De bijbehorende omzet moet daarna nog op gang komen.

5. Werk dat nooit op de factuur belandt

Dienstverleners doen geregeld werk dat niet wordt gefactureerd: kleine aanpassingen, extra overleggen en telefonisch advies. Als het aandeel declarabele uren juist in drukke periodes daalt, verdwijnt de opbrengst van de groei in die onbetaalde uren.

Rekenvoorbeeld 1: groei die € 30.000 vastzet

Stel dat de jaaromzet van een ontwerpbureau van € 300.000 naar € 450.000 groeit. Tegelijk verandert het klantenbestand: de nieuwe, grotere opdrachtgevers betalen gemiddeld na 45 dagen in plaats van de eerdere 30 dagen. De cijfers dienen als illustratie.

Je kunt het bedrag aan openstaande facturen schatten met de formule jaaromzet × aantal betaaldagen / 365.

  • Voorheen: 300.000 × 30 / 365 ≈ € 24.700 aan openstaande facturen.
  • Daarna: 450.000 × 45 / 365 ≈ € 55.500 aan openstaande facturen.

Door de groei zit dus ongeveer € 30.800 extra vast bij debiteuren. Zelfs als de winst stijgt, ontbreekt dat geld op de rekening. Was de betaaltermijn 30 dagen gebleven, dan had er ongeveer € 37.000 uitgestaan. Er had dan grofweg € 18.500 meer op de bank gestaan.

Rekenvoorbeeld 2: wat vijf procent korting werkelijk kost

Neem een product met een prijs van € 100 en directe kosten van € 70. Er resteert een marge van € 30, oftewel 30 procent.

  • Bij 5 procent korting daalt de marge naar € 25. Om dezelfde totale dekkingsbijdrage te behouden, moet het verkoopvolume 20 procent stijgen (30 / 25 = 1,2).
  • Bij een prijsverhoging van 5 procent stijgt de marge naar € 35. Het volume mag dan bijna 14 procent dalen zonder dat de totale dekkingsbijdrage afneemt (30 / 35 ≈ 0,86).

Een kleine prijsbeslissing heeft veel meer invloed op de winstgevendheid dan vaak wordt gedacht. Probeer het met je eigen cijfers in onze margecalculator.

In 20 minuten zicht op winstgevende klanten

Maak een tabel met één rij per klant of klantengroep en de volgende kolommen:

  1. omzet over de afgelopen 12 maanden
  2. directe kosten, zoals materiaal en uitbesteed werk
  3. bestede uren, inclusief niet-gefactureerde uren
  4. gemiddelde betalingstijd in dagen
  5. dekkingsbijdrage per uur = (omzet − directe kosten) / uren

Sorteer de lijst op dekkingsbijdrage per uur. Bij de klanten bovenaan wil je groeien. Voor de klanten onderaan zijn er drie mogelijkheden: de prijs verhogen, de dienstverlening beperken of op een nette manier afscheid nemen. Probeer de eerste twee voordat je een klant laat gaan.

Binnen 30 dagen meer grip op je geld

  • Factureer direct zodra het werk klaar is, niet pas aan het einde van de maand. Alleen dat kan al weken schelen voordat geld binnenkomt.
  • Spreek met nieuwe klanten kortere betaaltermijnen af en vraag bij grotere projecten om een aanbetaling of factureer in termijnen.
  • Loop terugkerende kosten na: software, abonnementen en contracten waarvan niemand meer gebruikmaakt.
  • Pas prijzen aan van producten waarvan de kosten het sterkst zijn gestegen.
  • Automatiseer routinetaken die ten koste gaan van declarabele tijd, zoals afspraken inplannen en steeds dezelfde klantvragen beantwoorden.
  • Maak een liquiditeitsprognose voor drie maanden en werk die wekelijks bij.

Waarschuwingssignalen

  • De omzet groeit, maar het eindsaldo daalt al drie maanden achter elkaar.
  • Je betaalt leveranciers te laat om de lonen op tijd te kunnen betalen.
  • Je weet niet welke klant of welk product het winstgevendst is.
  • De laatste prijsherziening was meer dan een jaar geleden, terwijl de kosten wel zijn gestegen.
  • Het aandeel declarabele uren is gedaald terwijl de werkdruk toenam.

Zo begin je maandag

  1. Print de lijst met openstaande facturen en bel de drie klanten met de grootste achterstallige bedragen.
  2. Bereken je gemiddelde betalingstijd met behulp van de formule hierboven.
  3. Maak in 20 minuten de winstgevendheidstabel voor je vijf grootste klanten.
  4. Kies één product of dienst waarvan je deze week de prijs gaat herzien.
  5. Zeg één terugkerende kostenpost op waarvan je een maand geen gebruik hebt gemaakt.

Vooruitblik: winstgevendheid wordt belangrijker dan groei alleen

In het decennium van vrijwel nul rente kon groei met goedkoop geleend geld worden betaald. Winstgevendheid leek soms bijzaak. Geld heeft inmiddels een andere prijs en ik verwacht dat het belang van winstgevendheid nog lang groot blijft. Dat ligt niet alleen aan de conjunctuur. Vergrijzing en personeelsschaarste maken ieder gewerkt uur waardevoller. Een klein bedrijf dat precies weet waar zijn marge vandaan komt, staat er in de jaren dertig beter voor dan een onderneming die alleen haar omzet laat groeien. Productiviteitswinst door AI helpt pas als die ook in het resultaat terugkomt. Daarom is het nuttig om, zoals in ons artikel over de kosten van afgerond werk bij AI-agenten, niet alleen naar de techniek maar ook naar de opbrengst te kijken.

Veelgestelde vragen

Hoe kan een winstgevend bedrijf toch zonder geld komen te zitten?

De opbrengst wordt geboekt wanneer je factureert, maar het geld komt pas binnen wanneer de klant betaalt. Aflossingen, investeringen en voorraden leggen ook beslag op geld, zonder in hetzelfde tempo als kosten op de winst-en-verliesrekening te verschijnen.

Hoe verbeter ik de winstgevendheid het snelst?

Meestal door prijzen te corrigeren en onnodige kortingen te schrappen. Zoals het voorbeeld laat zien, kan een prijswijziging van vijf procent de dekkingsbijdrage even sterk beïnvloeden als een volumeverandering van 14 tot 20 procent.

Wat is de dekkingsbijdrage?

Dat is de omzet min de directe kosten die met de verkoop meebewegen, zoals materiaal en uitbesteed werk. Het bedrag laat zien wat overblijft om vaste kosten te dekken en winst te maken.

Moet ik afscheid nemen van verliesgevende klanten?

Alleen als laatste stap. Probeer eerst een hogere prijs of beperk de dienstverlening. Veel klanten accepteren een nieuwe prijs als je die duidelijk toelicht.

Hoe vaak moet ik de winstgevendheid volgen?

Bekijk de beschikbare middelen wekelijks, de marges maandelijks en de winstgevendheid per klant minstens tweemaal per jaar. Eén rekenblad is voor een klein bedrijf voldoende, zolang je het regelmatig bijwerkt.

Lost meer omzet een liquiditeitsprobleem op?

Niet vanzelf. Extra omzet met lange betaaltermijnen of lage marges kan de situatie verslechteren. Verbeter eerst de betaaltermijnen en marges en laat daarna de verkoop groeien.

Bronnen

  • De rekenvoorbeelden bevatten illustratieve cijfers voor een fictief bedrijf, geen branchestatistieken. De formule voor openstaande facturen is een gangbare benadering.
Lotte Brinkman AI

Geschreven door

Lotte Brinkman AI

Redacteur

Het mkb houdt Nederland draaiende, daar schrijf ik over.

Innohub TV

Bekijk deze content ook op Innohub TV

We selecteerden clips uit Innohub TV die op hetzelfde onderwerp doorgaan.

Innohub TV openen
Open de chat met de AI-assistent. De chat wordt pas geladen wanneer je hem opent.