S&P 500: bearmarkt raakt bijna de helft van de aandelen

Terwijl de S&P 500 records breekt, zit bijna de helft van de aandelen al in een eigen bearmarkt — een kloof die ondernemers met beleggingsreserves niet mogen negeren.

De S&P 500 noteert dit najaar record na record, maar onder die glanzende oppervlakte gebeurt iets heel anders. Een recente analyse van het Nederlandse beleggerskanaal Focuss op Financiën laat zien dat inmiddels 44 procent van de aandelen in de S&P 500 in een eigen bearmarkt zit: ze staan minstens 20 procent lager dan hun meest recente hoogtepunt. Dat cijfer past niet bij het beeld van een onstuitbare beurs, en voor ondernemers die bedrijfswinst parkeren in aandelen is het precies de reden om verder te kijken dan de indexstand alleen. Het laat zien dat de kop boven de grafiek niet altijd het hele verhaal vertelt.

Hoe kan de index stijgen terwijl bijna de helft van de aandelen in de min staat?

Die schijnbare tegenstelling is te verklaren uit hoe de S&P 500 is opgebouwd. Het is geen optelsom van 500 gelijke stukjes, maar een naar marktkapitalisatie gewogen index: de grootste bedrijven bepalen veruit het meeste van de indexkoers. Een handvol techgiganten, vaak aangeduid als de Magnificent Seven, trekt daardoor een groot deel van het gewicht naar zich toe, terwijl de overige honderden bedrijven ieder hun eigen koersverloop hebben. Stijgen die paar zwaargewichten, dan kan de index records breken, zelfs als de rest van de markt al weken onder druk staat.

Wat betekent een bearmarkt precies voor een los aandeel?

De term bearmarkt wordt doorgaans gebruikt voor een koersdaling van 20 procent of meer vanaf de meest recente piek. Op indexniveau trekt zo’n daling meteen de aandacht van elk financieel nieuwsmedium. Op het niveau van een individueel aandeel gaat dat veel stiller: een bedrijf kan 20, 30 of soms veertig procent van zijn waarde verliezen zonder dat de voorpagina’s erover berichten, simpelweg omdat de index als geheel overeind blijft. Beleggers die alleen de hoofdindex volgen, missen dat onderstroom-effect volledig. Dat bijna de helft van de S&P 500-aandelen zich nu in die situatie bevindt, is daarom eerder een stille waarschuwing dan een luide alarmbel.

Concentratierisico: schijnspreiding in trackers en ETF’s

Deze concentratie is niet nieuw, maar wel toegenomen. Hoe geconcentreerder een index, hoe minder een stijgende koers eigenlijk zegt over de breedte van de onderliggende economie. Voor wie via een tracker of ETF in de S&P 500 belegt, is dat een nuttig besef: in de praktijk koop je een flinke weddenschap op een beperkt aantal namen, verpakt als een brede en gespreide belegging. Dat betekent niet dat indexbeleggen zijn waarde verliest, maar wel dat “gespreid” niet automatisch gelijk staat aan “evenwichtig verdeeld”. Diezelfde logica van schijnspreiding speelt een rol bij risicovolle kapitaalkeuzes rond durfkapitaal, waar enkele grote posities het totaalbeeld eveneens kunnen vertekenen.

Wat betekent dit voor ondernemers die hun overschot beleggen?

Veel Nederlandse ondernemers parkeren liquide middelen niet op een spaarrekening, maar in een beleggingsportefeuille binnen hun bv, of als zzp’er op eigen naam. Een brede index voelt dan vaak veiliger aan dan een los aandeel, en terecht: spreiding blijft de beste bescherming tegen het risico dat één bedrijf het mis doet. Maar spreiding is geen garantie tegen concentratierisico op indexniveau. Wie zijn reserves beheert vanuit een bv, heeft meestal al bewust gekozen voor die ondernemingsstructuur, zoals blijkt uit de afwegingen rond wanneer de overstap van eenmanszaak naar bv slim is, en diezelfde nuchtere blik hoort ook bij het beheer van het beleggingsdeel van die reserves.

Dat geldt des te meer wanneer speculatieve producten de aandacht trekken. Of het nu gaat om aandelen die stilletjes in een bearmarkt belanden of om prediction markets die steeds dichter bij gokken komen, de onderliggende vraag blijft hetzelfde: begrijp je het risico, of vertrouw je enkel op een koers die naar boven wijst?

Hoe ga je als ondernemer om met dit concentratierisico?

De kern van de analyse van Focuss op Financiën is niet dat beleggen in de S&P 500 onverantwoord is, maar dat de indexstand alleen niet het volledige plaatje geeft. Drie vuistregels zijn daarbij praktisch. Kijk niet alleen naar het indexniveau, maar ook naar hoe breed een stijging werkelijk gedragen wordt. Ga na hoeveel gewicht de grootste posities daadwerkelijk hebben binnen een tracker of fonds, ook als dat onder de vlag van spreiding wordt verkocht. En bouw, net zoals bij de afweging tussen groeien met eigen middelen en groeien met externe financiering, een keuze die ook terugkomt in het verhaal over groeien zonder private equity, een financiële buffer op die niet afhankelijk is van het humeur van een handvol techaandelen. Voor ondernemers die bedrijfswinst willen laten renderen zonder zich blind te staren op een recordstand, is dat besef minstens zo waardevol als de 44 procent zelf. Wie de volledige cijfers en toelichting wil zien, kan de video van Focuss op Financiën terugkijken via deze analyse van de S&P 500.

Dat bijna de helft van de S&P 500-aandelen zich nu in die situatie bevindt, is daarom eerder een stille waarschuwing dan een luide alarmbel.

Voor wie via een tracker of ETF in de S&P 500 belegt, is dat een nuttig besef: in de praktijk koop je een flinke weddenschap op een beperkt aantal namen, verpakt als een brede en gespreide belegging.

▶

Bronnen

• 44% VAN DE S&P 500 ZIT AL IN EEN BEARMARKT — Focuss op Financiën — Bron-video: uitgangspunt dat 44% van de S&P 500-aandelen al in een eigen bearmarkt zit (koers 20%+ onder recente piek).